09 Mart 2021

Türkiye İnsan Hakları Yol Haritasını Belirledi

Cumhurbaşkanı Eylem Planı'nı Açıkladı

Türkiye, insan hakları ve özgürlükler için çok önemli bir adım daha attı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan İnsan Hakları Eylem Planı’nı açıkladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan dün (02.03.21), Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde İnsan Hakları Eylem Planı Tanıtım Toplantısı’nda konuştu. Mayıs 2019’da Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde Yargı Reformu Strateji Belgesi ile yargıda reformun temelini atan Erdoğan, sözünü tutmuş olmaktan memnun olduğunu belirterek; “Yaklaşık iki yıl önce, yine bu mekânda, Yargı Reformu Strateji Belgesini milletimizle paylaşırken, bu belgenin aynı zamanda bir sonraki reform hazırlıklarının da başlangıcı olduğunu söylemiştik. Bugün, sözümüzü yerine getirmiş olmanın huzuruyla, Eylem Planımızı milletimize takdim ediyoruz” dedi. İnsan haklarının temel ilkelerini esas alan ve yargı sisteminde birçok yeniliği getirecek olan Eylem Planı 9 amaç, 50 hedef ve 393 faaliyet içeriyor.

Temel ilkeler

Özgürlük, demokrasi, eşitlik ve hukukun üstünlüğünün vurgulandığı Eylem Planı, 11 temel ilkeden oluşuyor.  Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından “Vizyonu özgür birey, güçlü toplum, daha demokratik bir Türkiye” olarak ifade edilen eylem planının temel ilkeleri şunlardır;

1.İnsan, doğuştan sahip olduğu vazgeçilmez haklarıyla yaşar. Devletin temel amaç ve görevi, bu hakları korumak ve geliştirmektir.

2.İnsan onuru, bütün hakların özü olarak hukukun etkin koruması altındadır.

3.Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebepler temelinde hiçbir ayrımcılık söz konusu olmaksızın herkes hukuk önünde eşittir.

4.Kamu hizmetinin herkese eşit, tarafsız ve dürüst biçimde sunulması, bütün yönetsel faaliyetlerin temel özelliğidir.

5.Mevzuat, tereddüt doğurmayacak şekilde açık, net, anlaşılır ve öngörülebilir kurallar içerir, kamu otoriteleri bu kuralları hukuk güvenliği ilkesinden ödün vermeden hayata geçirir.

6.Sözleşme özgürlüğüne, hukuki güvenlik ilkesi ve kazanılmış hakların korunması prensibine aykırı olarak hiçbir şekilde müdahale edilemez.

7.Devlet, girişim ve çalışma hürriyetini rekabete dayalı serbest piyasa kuralları ile sosyal devlet ilkesi çerçevesinde korur ve geliştirir.

8.Adli ve idari işleyiş; masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkelerini koruyan, gözeten ve güçlendiren bir yaklaşımı merkezine alır.

9.Hiç kimse, eleştirisi veya düşünce açıklaması nedeniyle özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.

10. Bağımsız ve tarafsız yargı ile korunan hukuk devleti, hak ve özgürlükler ile adaletin teminatı olarak her alanda tahkim edilir.

11.Haklarının ihlal edildiğini iddia eden herkes, etkili kanun yollarına zahmetsiz şekilde erişebilmelidir. Adalete erişim, hak ve özgürlüklere saygının merkezindedir.

Amaçlar

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından nihai amacı "Yeni ve sivil bir anayasa” olarak özetlenen Eylem Planı’nın 9 amacı ise;

  1. Daha güçlü bir insan hakları koruma sistemi,
  2. Yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi,
  3. Hukuki öngörülebilirlik ve şeffaflık,
  4. İfade, örgütlenme ve din özgürlüklerinin korunması ve geliştirilmesi,
  5. Kişi özgürlüğü ve güvenliğinin güçlendirilmesi,
  6. Kişinin maddi ve manevi bütünlüğü ile özel hayatının güvence altına alınması,
  7. Mülkiyet hakkının daha etkin korunması,
  8. Kırılgan kesimlerin korunması ve toplumsal refahın güçlendirilmesi,
  9. İnsan hakları konusunda üst düzey idari ve toplumsal farkındalık,

olarak belirlenmiştir.

İnsan haklarına dayalı bir hukuk devleti anlayışını güçlendirmek vizyonuyla yola çıkılan Eylem Planı’nda, her bir amaç için yapılması gereken faaliyetler hazırlandı. Özellikle adalet ve yargı sistemine birçok iyileştirme ve düzenleme getirilirken, kişi hak ve özgürlükleri daha geniş açıdan ele alındı. Bu kapsamda, yargı sürecini kolaylaştıracak dijital uygulamaların faaliyete geçirilmesi, bağımsız ve tarafsız yargının güçlendirilmesi, ifade ve basın özgürlüğünün iyileştirilmesi, dini özgürlüklerin genişletilmesi, kadına şiddet ve suça sürüklenen çocuklar gibi toplumu derinden etkileyen konulara özel bir hassasiyetle yaklaşılması, cezaevlerindeki infaz sürecinin daha sağlıklı bir hale getirilmesi gibi konular ele alındı.

“İnsan Hakları Eylem Planı’nın hazırlığında da asıl belirleyici, milletimizin ihtiyaç ve talepleri olmuştur. Her reform, daha özgürlükçü, daha katılımcı, daha çoğulcu demokrasiye ulaşma konusunda milletimizle aramızdaki duygu ve düşünce birliğinin eseriydi, İnsan Hakları Eylem Planı da böyledir. İnsanın onuruna, inancına, değerlerine, hayatına yönelen her türlü tehdide karşı vatandaşlarımızın yanında olmayı sürdüreceğiz. Her zamanki gibi en büyük dayanağımız ve güven kaynağımız, yüzyıllardır farklılıklarını zenginliğe dönüştürerek bu toprakları vatan kılan milletimizin o derin irfanıdır”

İnsan haklarına dayalı hukuk devleti anlayışının güçlendirilmesi için siyasi partiler ve seçim mevzuatında değişiklikler yapılarak “demokratik katılımın” artırılması hedefleniyor. Bunun yanı sıra Avrupa Birliği’ne tam üyelik için çalışmaların sürdürüleceği vurgulanan bildirgede 

“Bu kapsamda Belge, Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmalarına hız vermek, tüm müzakere fasıllarında ilerleme kaydetmek ve siyasi engeller kalktığında fasılları hızla açabilmeyi amaçlamaktadır. Özellikle Vize Serbestisi Diyaloğunda karşılanması beklenen hususlara yönelik çalışmalara hız verileceğinin açıkça belirtilmesi de bunun bir göstergesidir” ifadeleri yer aldı.