14 Nisan 2021

BU DA SİZE KAPAK OLSUN

Yeni tip koronavirüs enfeksiyonunun Aralık 2019 tarihinde Çin’in Wuhan bölgesinde patlak vermesinin ardından 11 Mart 2020’de Türkiye’de ilk vaka görüldüğünde, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından pandemi ilan edilmişti. Nisan 2019’da küresel bir virüs salgınına karşın Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle gerekli hazırlıkların talimatının verilmesi de Türkiye’yi diğer ülkelere kıyasla pandemiye daha hazırlıklı hale getirmişti.

Pandemi sürecindeki ilk etkiler ve ilk önlemler

Türkiye'de ilk vaka görülmeden salgına yönelik hazırlıklar kapsamında sağlık personellerinin tamamı eğitilirken, hastanelerin malzeme stokları da kontrol edildi. Bununla birlikte sosyal medya gibi platformlarda düzenlenen algı operasyonları ile halk telaşa ve kaosa sürüklenmeye çalışıldı. Özellikle Türkiye'de ilk vaka görüldükten sonra bilgi kirlilikleri artarken, aslında aktif hekimlik yapmayan birinin "hiç malzeme yok tükendik" mesajları attığı ve bazı akademisyenlerin kendi fikirleri etkisiyle vakaların sadece Umre’den dönenlere bağlı olduğunu savunduğu görüldü.

Türkiye’de ilk vaka görülmesi ile çeşitli önlemler alındı. İlk olarak Covid-19 Bilim Kurulu oluşturulurken, halk sağlığı acilleri kapsamında da 7/24 esasına göre çalışacak ekipler oluşturuldu. Pandemi süreci boyunca filyasyon ekipleri sahada temaslıları tespit ederken korona danışma hattı kurularak 184 üzerinden hizmet vermeye başladı. Aynı zamanda hastane ziyaretleri kısıtlandı ve Umre’den dönenler öğrenci yurtlarında izolasyona alınarak yurt dışından virüsün taşınması kontrol altına alındı. Koronavirüsle mücadele kapsamında tüm okullar ikinci bir karara kadar 3 hafta süreyle tatil edildi. Türkiye'de ilk vaka görülünce bakanlıkların da Nisan ayı boyunca yurt dışı ziyaretleri iptal edildi.

Türk milleti Covid-19'la mücadelede tek yürek oldu

Türkiye'de ilk vaka çıkması ile başlayan pandemi süreci boyunca tüm halk birlik oldu, büyük bir yardımlaşma örneği gözler önüne serildi. Milli Eğitim Bakanlığı’nın "Meslek Liseliler Ailelerle Buluşuyor" projesi bu kez pandemi için kolları sıvadı ve 2020 Mart ayında meslek liselerinde dezenfektan ve maske üretimi başladı. Koronavirüsle mücadele kapsamında Türk Kızılayı Vefa Destek ekiplerine yardım için sahaya çıkarken güvenlik güçleri de kırsaldaki yaşlılara ulaştı. Pandemi süreci başladığında Muşlu kadınlar ve halk eğitimin usta öğreticileri de ayrıca gönüllü olarak maske üretmeye başladı. Pandemi süreci ilerlerken Türkiye hem kendi ülkesi için hem yurt dışında yaşayan vatandaşları hem de yabancı devletler için çalışmalarına ara vermeden devam etti. İşte koronavirüsle mücadele için yapılanlardan zaman sırasına göre bazı örnekler;

Pandemi süreci içerisinde 1 Nisan 2020’de Milli Savunma Bakanlığı Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla İtalya ve İspanya’ya tıbbi malzeme yardımında bulundu. 4 Nisan 2020’de İsveç’te tedavisi yapılmayan Covid-19 hastası Türk vatandaş Emrullah Gülüşken ambulans uçakla Türkiye’ye getirildi. Koronavirüsle mücadele için 16 Nisan 2020’de Hatay’da bir meslek lisesinde öğrenciler solunum cihazı üretti. 15 Nisan 2020 tarihinde Aile ve Çalışma Bakanlığı'na bağlı çocuk evleri, kadın konukevleri, yaşlı bakımevleri sakinleri ve görevli personel tıbbi malzeme üretmek için kolları sıvadı. Bunların yanı sıra, koronavirüsle mücadele çalışmaları için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinasyonu ve özel firmaların iş birliği ile seri üretime geçilen yerli solunum cihazlarının 60 bin adeti Aralık 2020 itibariyle 16 ülkeye hibe ve ihraç edildi. Covid-19’la mücadele için kullanılan anti-viral ilaç “Favipiravir” devlet-özel sektör iş birliği ile yerli olarak üretildi. Haziran 2020 tarihinde bu kez Afganistan ve Çad’a tıbbi malzeme yardımı yapılırken Temmuz ayında da Irak’a da tıbbi yardım uçağı gönderildi. Yerli imkanlarla üretilen Covid-19 tarama testleri (Oncosem) 21 ülkeye ihraç edildi. Koronavirüsle mücadele hız kesmeden devam ederken 5 Eylül 2020’de Göztepe Şehir Hastanesi'nin ilk etabı açıldı. 10 Eylül 2020 tarihinde Türkiye, Covid-19 ile mücadele için Özbekistan’a 16 kişilik Türk sağlık ekibi gönderdi. 30 Eylül 2020’de Türkiye KKTC’ye salgınla mücadeleye destek için 117 milyon TL yardım aktardı.

Türkiye’nin koronavirüsle mücadele serüveni

Küresel alanda; koronavirüsle mücadele kapsamında Türkiye 156 ülkeye ve 9 uluslararası kuruluşa yardım eli uzattı, bulundukları ülkelerde tedavi edilmeyen 453 hasta hava ambulans ile 211 hasta ambulans uçakla Türkiye’ye getirildi. Ayrıca bulundukları ülkede pandemi nedeniyle mahsur kalan 25 bin Türk vatandaşı da THY özel seferleri ile ülkeye getirildi. Türkiye'de ilk vaka görüldükten sonrapandemi sürecinde devlet, ekonomik olarak da vatandaşının yanında oldu. Milyonlarca maske PTT ve eczaneler aracılığıyla vatandaşa ücretsiz olarak ulaştırıldı. Koronavirüsle mücadele kapsamında esnaf ve vatandaşa 500 milyar TL destek yapıldı. Esnafa kira ve maaş desteği yapılmasının yanı sıra devlete olan borçların faizleri silindi ve yapılandırma fırsatı sunuldu. Pandemi süreci boyunca Tanı ve tedavi hizmetinin geliştirilmesi kapsamında acil ve yoğun bakım yatak kapasitesi artırıldı. 4 tanesi tam donanımlı ve modern şehir hastanesi olmak üzere 16 yeni hastane açıldı.

2021’de gündem Covid-19 aşı çalışmaları

2021 yılında pandemi süreci devam ederken aşı çalışmaları, aşıların temini ve uygulamaları ile hem ülkemizde hem de dünyada gündem hala Covid-19. Türkiye’de şu ana kadar koronavirüsle mücadele kapsamında yaklaşık 9 milyon kişi ilk doz aşısını 7 milyon kişi de 2’nci doz Covid-19 aşısını oldu. Ülkemizde pandemi süreci devam ederken ilk aşamada Çin menşeli Sinovac aşısı ve daha sonra Pfizer Biontech aşısı uygulanmaya başlandı. Aşı üreten birkaç ülkenin ve firmanın talebi tam olarak karşıladığı söylenemezken bütün dünyada aşılarla ilgili çeşitli iddia ve spekülasyonlar halen devam ediyor. Aşı ve ilaç üretimi için koronavirüsle mücadele için Türkiye’de yapılan çalışmalarda da 436 bilim insanı çalışırken, 17 proje farklı aşamalarda devam ediyor.